حكيم محقّق و فقيه مدقّق هم‌عصر كه وجودش لطفى بود از ناحيهء حضرت حقّ سبحان ، و فقدانش ضايعه‌اى عظيم بر اسلام و تشيّع و عالم بشريّت و انسانيّت : مرحوم آية الله حاج شيخ أبو الحسن شعرانى تَغمَّده اللهُ فى بِحار رضوانِه و بحبُوحاتِ نعيمِه ، دراين‌باره مطلب مختصرى دارد كه شايان ذكر است : « ارزش كار صدر المتألّهين : بايد متذكّر شويم كه اعتقاد شيعه وجوب لطف است بر خداوند ؛ يعنى آنچه مقرِّب به طاعت بود بدون اجبار ، تا بدين‌وسيله حجّت حقّ بر مردم تمام شود . و وجود صدر المتألّهين ( قدّس سرّه ) در اين عصر لطفى بود از طرف خداوند تعالى . در همان وقت كه صنايع مادّى رو به ترقّى گذاشت ، و مردم متوجّه علوم طبيعى شدند و اقوال خداپرستان و متديّنان ، نادرست قلمداد مىشد ؛ خداوند اين مرد بزرگ را مقارن همان عصر ( قرن هفدهم ميلادى ) آفريد و الهام نمود تا قواعد الهى را با استدلال و بحث و فصاحت بىنظير و تتبّع اخبار ، مستحكم سازد ، و قلوب جماعتى را چنان شيفتهء او كرد كه بدون هيچ چشم داشت دنيوى و صرفاً براى كسب رضاى خداوند عمر خويش را صرف نشر اقوال او بنمايند ، تا آنجا كه امروز اكثر انديشمندان پيرو آراء او بوده و با تكيه بر آراء او طرفدار شريعت مىباشند « 1 » علم حكمت مستقلّ از علوم طبيعى و مبتنى بر براهين عقليّه است حاصل سخن محقّق شعرانى دراين‌باره اينست كه فلسفهء اولى و حكمت الهى ، فنّ و دانش مستقلّ از علوم طبيعى مىباشد ، و بر پايهء اصول عقلىِ ثابت و خدشه‌ناپذيرى استوار است . و تطوّرات علوم طبيعى در سرنوشت مسائل

--> ( 1 ) تعاليق « أسرار الحِكم » ص 27 ( تعليقه )